شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری کرخه و شاوور
آئين نامه مربوط به بستر و حريم رودخانه ها و کانال ها

آئين نامه مربوط به بستر و حريم رودخانه ها، انهار، مسيلها، مردابها، برکه های طبيعی و شبکه های آبرسانی و زهکشی  

ماده 1 – اصطلاحات مندرج در اين آئين نامه از نظر اجرای مقررات آن در معانی ذيل به کار مي رود:

الف – رودخانه: مجرايی است طبيعي که آب بطور دائم يا فصلی در آن جريان داشته باشد.

ب – نهر طبيعی: مجرايی است که آب  بطور دائم يا فصلی در آن جريان داشته و دارای حوضچه آبريزی مشخصی نباشد.

پ – نهر سنتی: مجرايی آبی است که بوسيله اشخاص به صورت غير مدرن احداث شده باشد.

ت – مرداب: زمين باتلاقی، مسطح و پستی است که دارای يک يا تعدادی آبراهه باشد و معمولا" در مد بزرگ دريا زير آب رود ، همچنين اراضی پستی که در مناطق غير ساحلی در فصول بارندگی و سيلاب غرقاب شده و معمولا" در تمام سال حالت باتلاقی داشته باشد.

ث – برکه: اراضی پستی است که در اثر جريان سطحی و زيرزمينی آب در آنها جمع شده و باقی می ماند.

ج- مسيل متروک:  مجرايی طبيعی است که تحت تاثير عوامل طبيعی يا غير طبيعی، امکان حدوث سيلاب در آن وجود نداشته باشد.

چ – شبکه های آبياری و زهکشی و کانالها: مجاری مستحدثه ای هستند که به منظور  آبرسانی، سالم سازی اراضی و يا انتقال  آب ايجاد شده يا می شوند.

ح- بستر: آن قسمت از رودخانه، نهر يا مسيل است که در هر محل با توجه به آمار هيدورلوژيک و داغاب و حداکثر طغيان با دوره برگشت 25 ساله به وسيله وزارت نيرو يا شرکتهای آب منطقه ای تعيين می شود.

در مناطقی که ضرورت  ايجاب می نمايد سيلاب با دوره برگشت کمتريا بيشتر از 25 ساله ملاک محاسبه قرار گيرد، سازمانهای آب منطقه ای حسب مورد با ارائه نقشه های مربوط و توجيهات فنی از حوزه ستادی وزارت نيرو مجوز لازم را اخذ خواهند نمود.

تغييرات طبيعی بستر رودخانه ها، مسيلها يا انهار طبيعی در بستر سابق تأثيری نداشته و بستر سابق کماکان در اختيار حکومت اسلامی است، ليکن حريم برای آن منظور نخواهد شد.

خ – حريم: آن قسمت از اراضی اطراف رودخانه ها، مسيل، نهر طبيعی يا سنتي، مرداب و برکه طبيعی است که  بلافاصله پس از بستر قرار دارد و به عنوان حق ارتقای برای کمال انتقاع و حفاظت آنها لازم است و طبق مقررات اين  آئين نامه توسط وزارت نيرو يا شرکتهای آب منطقه ای تعيين می گردد. 

حريم انهار طبيعی يا رودخانه ها اعم از اينکه آب دائم يا فصل داشته باشند، از يک تا بيست متر خواهد بود که حسب مورد يا توجه به وضع رودخانه يا نهر طبيعی يا مسيل از هر طرف بستر به وسيله وزارت نيرو تعيين می گردد.

ماده 3 – شرکتهای آب منطقه ای در هر مورد که بستر و حريم رودخانه، نهر طبيعی ، مسيل، مرداب و برکه طبيعی را تعيين می نمايد، مراتب را به طرق  مقتضی به طور کتبی به متقاضی اعلام  در مورد تعيين بستر و حريم سرتاسری، موضوع از طريق پخش اطلاعيه های محلی ( برای يک نوبت ) به اطلاع اشخاص ذينفع می رسد  که بستر و حريم رودخانه، نهر ( طبيعی – سنتی )، مسيل، مرداب و برکه طبيعی مورد نظر تعيين گرديده و اشخاص می توانند برای کسب اطلاع از حدود بستر و حريم تعيين شده به شرکت آب مربوط مراجعه و چنانچه اعتراضی داشته باشند ظرف  يک ماه از تاريخ انتشار اطلاعيه، اعتراض  خود را به شرکت مربوط تسليم ورسيد دريافت دارند. چنانچه اعتراضی نسبت به  بستر و حريم تعيين شده در مهلت مذکور در فوق واصل شود، شرکت آب منطقه ای مربوط اعتراض را به کميسيونی مرکب از دو نفر کارشناس فنی ذيصلاح و يک    نفر کارشناس مسترد و از فعاليت وي جلوگيری خواهد شد . شرکت آب منطقه اي ذيربط بايد در اجاره نامه قيد کند که در صورت بروزهرگونه خسارت ناشي از سيل و نظاير آن هيچگونه مسئوليتي نخواهد داشت . 

تبصره – استفاده از مقررات اين ماده در مورد اراضي بستر بالادست سدها شمول ندارد . 

ماده 8 – چنانچه بستر رودخانه ، نهر طبيعي و مسيل به صورت طبيعي تغيير نمايد و باقيمانده بستر که بسترمرده ناميده مي شود و کماکان در اختيار دولت است ، براي اجراي طرحهاي آب و برق قابل استفاده باشد ، با حدود مشخصي از طريق وزارت نيرو به دستگاه متقاضي به صورت اجاره واگذار و نحوه آماده سازي ، کناره بندي و ساير شرايط مربوط در سند واگذاري قيد خواهد گرديد . 

 ماده 9 –چنانچه افراد يا شهرداريها يا ادارات ثبت و اسناد و املاک به صورت موردی تقاضای تعيين حد بسترو حريم رودخانه ها، انهار يا مسيل يا مرداب و يا برکه طبيعی راکه در مجاورت ملکی واقع است، بنمايند شرکت آب منطقه ای مکلف است با اخذ هزينه کارشناسی که تعرفه آن از طرف وزارت نيرو تعيين خواهد شد، نسبت به تعيين حد بستر و حريم هر يک از موارد ياد شده به ترتيب مقرر در اين آئين نامه اقدام نمايد، مشروط بر اينکه تصرفات قانونی اشخاص نسبت به املاک مورد نظر احراز و توسط مراجع ذيصلاح تأييد شده باشد.

ماده 10 – چناچه امکان ديواره سازی و استفاده از اراضی مازاد بستر برای مجاوران وجود داشته باشد، شرکت آب منطقه ای ضمن مشخص کردن مجاوران رودخانه يا نهر يا مسيل يا مرداب يا برکه طبيعی، مشخصات ديواره و مقدار زمينهايی را که در اثر ديواره سازی حاصل مي شود، معلوم و مجاوران اعلام خواهد نمود تا در صورت تمايل به شرکت مراجعه و با قبول شرايط و مشخصات ديواره سازی برای اخذ اجازه مربوط اقدام نمايند.  بستر واقع در پشت ديوار احداثی در اختيار دولت جمهوری  اسلامی ايران است. شرکت می تواند پس از تأمين ميزان  حريم که بلافاصله بعد از ديواره احداثی شروع مي شود، باقيمانده بستر را به سازنده ديوار يا در صورت عدم تمايل سازنده به ديگران اجاره دهد.

ماده 11 – شرکتهای آب منطقه ای باهمکاری شهرداريها و ادرات ثبت اسناد و املاک ، مسيلهای متروک را شناسايي خواهند نمود. تشخيص متروک بودن مسيلها در خارج از محدوده قانونی شهر ها با شرکت آب منطقه ای است، ولی در داخل محدوده قانونی شهرها، شرکت مزبور با همکاری شهرداريها  تصميم لازم را اتخاذ خواهد نمود. در صورت بروز اختلاف نظر، تشخيص وزارت نيرو معتبر می باشد.

ماده 12 – عبور لوله نفت و گاز و غيره از بستر و حريم رودخانه ها، انهار طبيعی، مسيلها، مردابها و برکه های طبيعی با موافقت وزات نيرو بلا مانع است، ولی مسئوليت حفاظت آنها با دستگاههای ذيربط خواهد بود.

ماده 13 – وزارتخانه ها، مؤسسات و شرکتهای دولتی، شهرداريها و همچنين سازمانها  و نهادهای وابسته به دولت مکلفند قبل از اجرای طرحهای مربوط به خود و صدور پروانه لازم بستر و حريم رودخانه ها، انهار مسيلها مردابها و برکه های طبيعی را استعلام نمايند. هر نوع تصرف در بستر و حريم منوط به موافقت کتبی و قبلی وزارت نيرو است. متخلفان از اين ماده طبق مقررات موضوعه تعقيب و مجازات خواهند شد. 

ماده 14 – هرگاه حريم رودخانه ها، انهار، مسيلها، مردابها، برکه های  طبيعی و راههای اصلی و فرعی موجود تداخل نمايند، قسمت مورد تداخل برای تأسيسات طرفين به طور مشترک مورد استفاده قرار خواهدگرفت.

ماده 15 – حريم کانالها، انهار احداثی و سنتی و شبکه های آبياری و زهکشی با توجه به ظرفيت آنها طبق جدول زير از طرف وزارت نيرو يا شرکتهای تابع آن برای هر طرف تعيين می گردد و اين حريم از منتهی اليه ديواره آنها می باشد: 

ظرفيت کانالها، انهار مستحدثه و شبکه های آبياری و زهکشی:

الف -آبدهي ( دبی ) بيش از 15 متر مکعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف6 12 تا 15 متر.

ب - آبدهی ( دبی ) از 10 تا 15 متر مکعب در ثانيه- ميزان حريم از هر طرف 8 تا 12 متر.

پ – آبدهی ( دبی ) از 5 تا 10 متر مکعب در ثانيه - ميزان حريم از هر طرف 6 تا 8 متر.

ت - آبدهی ( دبی ) ) از 2  تا 5  مترمکعب  در    ثانيه – ميزلن حريم از هر طرف 4 تا 6 متر.

 ث - آبدهی ( دبی ) از يکصد و پنجاه ليتر تا 2 متر مکعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 1 تا 2 متر.

ج - آبدهی ( دبی ) کمتر از يکصد و پنجاه ليتر در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 1 متر.

 

الف – حريم لوله آبرسانی تا قطر پانصد ميليمتر کلا" 6 متر ( 3 متر از هر طرف نسبت به محور لوله ).

ب - حريم لوله آبرسانی از پانصد تا هشتصد  ميليمتر کلا" 8 متر ( 4 متر از هر طرف نسبت به محور لوله ).

پ - حريم لوله از  هشتصد  تا يکهزار و دويست  ميليمتر کلا" 10 متر (5 متر از هر طرف نسبت به محور لوله ).

ت - حريم لوله از  يکهزار و دويست  ميليمتر به بالا کلا"12 متر (6 متر از هر طرف نسبت به محور لوله ).

در صورتی که لوله های آبرسانی به موازات و در حريم يکديگر نصب گردند، حد خارجی حريم به اعتبار قطر آخرين لوله منظور می شود.

تبصره 1 – کانال، انهار، شبکه های آبياری و زهکشی و انهار طبيعی و احداثی واقع در داخل مزارع و باغها تا مساحت يکصد هکتار که برای آبياری همان مزارع و باغها مورد استفاده است، دارای حريم نيستند. 

تبصره 2 – در مواردی که در طراحی کانال، تأسيسات تبعی ( راه سرويس، گل انداز، زهکش و غيره ) در يک طرف يا طرفين آن منظور شده باشد، حريم مرتبط به فاصله (2 ) متر از منتهی اليه تأسيسات مذکور برای حفاظت آنها در نظر گرفته مي شود، ولی در هر حال فاصله ای که تأسيسات تبعی مذکور به انضمام دو متر حريم مقرر در فوق در آن قرار دارد، نبايد از ميزان حريم مقرر در اين ماده کمتر باشد.



no News